free html hit counter

آخرین مطالب

  • زن هم حق تعیین مسکن دارد

    زن هم حق تعیین مسکن دارد

    زن هم حق تعیین مسکن دارد تعیین حق مسکن با زوج است مگر این‌که زوجه در زمان عقد امکان تعیین محل سکنی را جزو شروط ضمن عقد خود قرار دهد. در ماده ١١٠٧ قانون مدنی…

  • منابع آزمون وکالت سال 96

    منابع آزمون وکالت سال ۹۶

    منابع آزمون وکالت سال ۹۶ قبولی در آزمون های استخدامی به طور عام و آزمون های حقوقی بطور خاص قبل از هرچیز به منابعی بستگی دارد که برای مطالعه انتخاب می کنید. اگر شما به…

  • نگاهی به چند نظریه مشورتی جدید

    نگاهی به چند نظریه مشورتی جدید

    نگاهی به چند نظریه مشورتی جدید ۱- سوال: در صورت واخواهي از رأي غيابي آيا جلسه¬اي كه پس از صدور قرار قبولي واخواهي براي رسيدگي به واخواهي تشكيل مي-شود، آثار و احكام جلسه اول دادرسي…

  • ابطال آرای داوری - سخنرانی

    ابطال آرای داوری – سخنرانی

    ابطال آرای داوری – سخنرانی داوری یکی از ریشه دارترین شیوه‌های حل و فصل دعاوی و اختلافات در میان عامه مردم است و از نهادهای بسیار دیرینه در ایران باستان و عربستان قبل از اسلام…

  • احضار 66 نفر درپرونده واگذاری املاک شهرداری

    احضار ۶۶ نفر درپرونده واگذاری املاک شهرداری

    احضار ۶۶ نفر درپرونده واگذاری املاک شهرداری بیست و چهارمین نشست شورای معاونان دادستانی تهران با موضوع اجرای احکام، روز چهارشنبه بیست و دوم دی ماه سال جاری با حضور معاونان دادستان، سرپرستان نواحی دادسرای…

  • نتیجه نهایی آزمون وکالت همدان

    نتیجه نهایی آزمون وکالت کانون استان همدان اعلام شد

    نتیجه نهایی آزمون وکالت همدان تذکر بسیار مهم: ۱- اعلام اسامی زیر صرفا بر اساس نتایج ارسالی از سازمان سنجش و آموزش کشور بوده و به منزله قبولی و صدور پروانه کارآموزی وکالت نمی باشد.…

  • سکوت نشانه رضایت نیست

    سکوت نشانه رضایت نیست

    سکوت نشانه رضایت نیست سکوت در مفهوم حقوقی یعنی، عدم‌ اعلان اراده صریح یا ضمنی، و امری است سلبی؛ چرا که، سکوت چیزی جز عدم نیست، سکوت در مقام قبول در عقد نکاح اعتباری ندارد…

  • نتیجه نهایی آزمون وکالت کانون گلستان اعلام شد

    نتیجه نهایی آزمون وکالت کانون گلستان اعلام شد

    نتیجه نهایی آزمون وکالت کانون گلستان اعلام شد نحوه و برنامه زمانبندی ثبت نام قبول شدگان: قبول شدگان باید به ترتیب ردیف اعلام شده برای تشکیل پرونده و ثبت نام و تعیین محل اشتغال رأس…

  • نتیجه نهایی آزمون وکالت همدان

    نتیجه نهایی آزمون وکالت کانون کرمانشاه و ایلام

    نتیجه نهایی آزمون وکالت کانون کرمانشاه و ایلام نام و نام خانوادگی ردیف نام و نام خانوادگي رديف علی عمرملی ۲۱ علی صادقی ۱ سمیرا زمانی ۲۲ منوچهر داور ۲ سعید کرمی ۲۳ مهدی بهرامی…

  • نتیجه نهایی آزمون وکالت همدان

    نتیجه نهایی آزمون وکالت کانون آذربایجان غربی

    نتیجه نهایی آزمون وکالت کانون آذربایجان غربی به همراه اطلاعیه مربوط به جزئیات ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی معترضین به اعلام نتیجه آزمون می توانند اعتراضات خود را از تاریخ ۹۵/۱۰/۲۳ به مدت ۵ روز…

  • فروش و واگذاری اموال دولتی

    فروش و واگذاری اموال دولتی

    فروش و واگذاری اموال دولتی درپرونده های متعددی مسوولین ومدیران وزارتخانه ها، سازمان ها ونهادهای دولتی بدون طی مراحل وكسب مجوزهای قانونی لازم ویا اتكا به اختیارات مدیریتی شخصی خود واغلب بدون اطلاع از ممنوعیت…

  • بدعت بد کانون وکلای چهارمحال و بختیاری

    بدعت کانون وکلای چهارمحال و بختیاری

    بدعت بد کانون وکلای چهارمحال و بختیاری استقلال کانون وکلاء چهارمحال و بختیاری و تضییع حقوق داوطلبان آزمون وکالت نویسنده: رسول یحیی زاده – کارشناس ارشد حقوق خصوصی هر کانون براساس نیازها و شرایط قلمرو…

  • امر آمر قانونی - قسمت اول

    امر آمر قانونی و تحولات قانونگذاری در این زمینه – قسمت اول

    امر آمر قانونی – قسمت اول از مواردی که به موجب آن ارتکاب اعمالی که در قانون برای آنها مجازات مقرر است و جرم محسوب نمی شود، «امر آمر قانونی است و قانونگذار اصل تعامل…

  • حقوق و تعهدات فردی مدیرعامل در شرکت

    حقوق و تعهدات فردی مدیرعامل در شرکت

    حقوق و تعهدات فردی مدیرعامل در شرکت یکی از ارکان اساسی و الزامی اداره شرکت سهامی، مدیر عامل شرکت است که در مقررات قانون تجارت در این زمینه منسوخ و به جای آن مقررات لایحه…

  • اثر عدم فرجام خواهی دادستان از محکومیت تعزیری

    اثر عدم فرجام خواهی دادستان از محکومیت تعزیری

    اثر عدم فرجام خواهی دادستان از محکومیت تعزیری به گزارش دادنگار، روز سه شنبه ۱۳۹۵/۱۰/۱۴ جلسه هیأت عمومی دیوان عالی کشور به ریاست حضرت حجت الاسلام و المسلمین کریمی رئیس محترم دیوان عالی کشور، حجت الاسلام…

  • اداره تصفیه امور ورشکستگی بودجه مستقل ندارد

    اداره تصفیه امور ورشکستگی بودجه مستقل ندارد

    اداره تصفیه امور ورشکستگی بودجه مستقل ندارد پیگیری امور افراد ورشکسته و تصفیه دیون و مطالبات این اشخاص، توسط اداره امور تصفیه و ورشکستگی انجام می‌شود. انجام تکالیف قانونی توسط این اداره، دارای هزینه‌هایی است…

  • خروج صدور گواهی مبدا از عهده سازمان مناطق آزاد

    خروج صدور گواهی مبدا از عهده سازمان مناطق آزاد

    صدور گواهی مبدا خروج صدور گواهی مبدا از عهده سازمان مناطق آزاد رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به گزارش دادنگار به نقل از روابط عمومی دیوان عدالت اداری ،هیات عمومی دیوان عدالت اداری مورخ…

  • چرا شورای حل اختلاف بوجود آمد

    چرا شورای حل اختلاف بوجود آمد

    چرا شورای حل اختلاف بوجود آمد به گزارش دادنگار به نقل از روابط عمومی دادگستری استان فارس، علی القاصی با بیان اینکه مقوله احقاق حق و اجرای عدالت، حل اختلافات و فصل خصومت و منازعات…

  • موافقت نامه همکاری در زمینه مبارزه با جرایم سازمان یافته

    موافقت نامه همکاری در زمینه مبارزه با جرایم سازمان یافته – ایران و لهستان

    موافقت نامه همکاری در زمینه مبارزه با جرایم سازمان یافته به گزارش دادنگار حجت الاسلام و المسلمین دکتر حسن روحانی رییس جمهوری در اجرای اصل ۱۲۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، “قانون موافقتنامه همکاری در…

  • بخشنامه درباره اصلاح یک برداشت اشتباه قضات

    بخشنامه درباره اصلاح یک برداشت اشتباه قضات

    بخشنامه درباره اصلاح یک برداشت اشتباه قضات به گزارش دادنگار به نقل از اداره روابط عمومی و تشریفات دیوان عالی کشور، حجت‌الاسلام و المسلمین مختاری، معاون قضایی دیوان عالی کشور طی بخشنامه‌ای خطاب به روسای…

کد خبر: 2483

تاریخ انتشار: ۱۳۹۵/۰۳/۱۶ - ۹:۴۹

نظام پارلمانی برای ایران

تفاوتهای نظام ریاستی با نظام پارلمانی دولت به معنای رایج آن در علم سیاست (Nation-State) به واحد سیاسی گفته می شود که دارای استقلال، حاکمیت، قلمرو، جمعیت و حکومت می باشد. پیدایش و شکل گیری دولت مدرن (دولت – ملت) به تحولات سیصد سال گذشته جهان بازمی گردد. بسیاری عقیده دارند که دولت با تعریف […]

d53aa7f89db2d1935feed7588780d953

تفاوتهای نظام ریاستی با نظام پارلمانی

دولت به معنای رایج آن در علم سیاست (Nation-State) به واحد سیاسی گفته می شود که دارای استقلال، حاکمیت، قلمرو، جمعیت و حکومت می باشد. پیدایش و شکل گیری دولت مدرن (دولت – ملت) به تحولات سیصد سال گذشته جهان بازمی گردد. بسیاری عقیده دارند که دولت با تعریف ذکر شده تنها پس از مجموعه قراردادهای وستفالی در سال ۱۶۴۸ امکان تحقق یافته است. در این ایام بود که همراه و همزمان با فروپاشی امپراتوری ها، بتدریج دولت ملتها جایگزین نظامهای سنتی شدند.

با کمی دقت در عناصر موجود در تعریف ارائه شده از مفهوم دولت مشخص می شود که هر دولتی دارای یک رئیس دولت و همچنین دارای یک رییس حکومت است. رئیس دولت، ملت یا رئیس کشور مظهر وحدت ملی، هویت ملی و حل کننده اختلافات است؛ اما رئیس حکومت در واقع رئیس قوه مجریه بوده و ریاست هیات دولت را برعهده دارد.

در نظامهای ریاستی، رئیس کشور یا رئیس جمهور، رئیس حکومت (به معنی هیات دولت) هم هست دارای مسئولیت اجرایی است. در واقع در این حالت، ریاست کشور با ریاست حکومت یکی است. به عنوان مثال رئیس جمهور آمریکا هم رئیس کشور آمریکا است و هم رئیس قوه مجریه آن. نظام های ریاستی به صورت جمهوری اداره می شوند. در این نظام ها بین قوا تفکیک وجود دارد و قوه مجریه تا حد زیادی مستقل از قوه مقننه است.

در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، علی رغم نظام ریاستی، مجلس بسیار مقتدر بوده و از اختیارات زیادی برخوردار است. به عنوان مثال در حالی که مجلس دارای اختیارات نظارتی بر دولت است؛ ولی در مقابل دولت برآمده از مجلس نیست و به همین دلیل ممکن است برای اجرای برخی قوانین مصوب مجلس از خود مقاومت نشان دهد. در نظام های پارلمانی به نوعی بین ریاست کشور و ریاست هیات دولت تفاوت وجود دارد. در واقع در این کشورها رئیس کشور مقامی نمادین و تشریفاتی بوده و بیشتر وظیفه حل کننده برخی تعارضهای پیش آمده بین قوا را بر عهده دارد. در حالی که رییس هیات دولت یا نخست وزیر مسئول اجرایی کشور محسوب می شود.

روسای کشورها تا کنون در دنیا به دو گونه بوده اند. یا رییس جمهور هستند و یا شاه و ملکه. در این مدل چه رییس جمهور و چه شاه (ملکه) دارای قدرت بالای اجرایی نیستند و نوعی نماد وحدت ملی و حل برخی تعارضات را دارند. اما نخست وزیر و یا صدر اعظم دارای قدرت اصلی است. نخست وزیر در واقع و در بیشتر موارد رهبر حزب پیروز در انتخابات پارلمانی است.

بنابراین می توان گفت که دو گونه نظام پارلمانی وجود دارد:

۱-مشروطه سلطنتی( مانند انگلستان ، ژاپن و نروژ)

۲-جمهوری با نظام پارلمانی(مانند هند و ترکیه).

در نظام های پارلمانی، تکیه بسیار بیشتری بر احزاب می شود. احزاب در این نظام ها با رقابت جدی در سطح محلی و ملی برای کرسی های پارلمان تلاش می کنند و رهبر حزب و یا ائتلاف پیروز به عنوان نخست وزیر معرفی می شود.

نظام ریاستی و پارلمانی و مساله مردم سالاری

باید توجه داشت که وجود نظام ریاستی یا پارلمانی الزاما به معنی وجود مردم سالاری حقیقی در آن کشور نیست. زیرا بسیاری از رژیمهای ریاستی به دام استبداد افتاده اند. به عنوان نمونه می توان به وضعیت کشور مصر در دوران حکومت حسنی مبارک اشاره کرد. در حالی که این کشور از وجود همه نهادها و موسسات مردم سالاری بهره مند بود اما رییس جمهور این کشور با افزایش اختیارات خود تمامی این نهادها را ناکارآمد کرد و کشور را به سمت خودکامگی و استبداد کشاند.

البته این مساله اختصاص به نظام های ریاستی ندارد. نظام های پارلمانی هم می توانند به شکل استبدادی اداره شوند. به عنوان نمونه می توان به شرایط سیاسی ایران پس از انقلاب مشروطه اشاره کرد. طبق قانون اساسی مشروطه قرار بود شاه ایران دارای اختیارات اجرایی و حکومتی نباشد و فقط سلطنت کند. همچنین قرار بود مجلس شورای ملی به عنوان نماد اراده ملت به انتخاب نخست وزیر اقدام کرده و شاه نیز به عنوان نماد وحدت ملی و به عنوان رییس کشور، انتخاب مجلس را تایید نماید. اما عملا در دوران دو پادشاه رژیم پهلوی، رییس کشور، یعنی شاه دارای قدرت اصلی و سیاسی کشور بود و پارلمان و نخست وزیر، گوش به فرمان آنها بودند.

فرمایشات مقام معظم رهبری در باره احتمال تبدیل نظام ریاستی به پارلمانی

طرح این مساله از سوی ایشان دلایل مختلفی دارد. یک دلیل مهم آن بروز برخی اختلافات بین مجلس و رییس جمهور در سالهای اخیر است. ریشه بروز این اختلافات را می توان در ساز و کارهای پیش بینی شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران جستجو کرد. در نظامهای ریاستی معمول دنیا مانند آمریکا اگر چه رئیس جمهور دارای اختیارات زیادی است ولی در نهایت نوعی تفکیک میان هیات دولت و کنگره وجود دارد. اما در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران علی رغم نظام ریاستی، مجلس نیز دارای اختیارات زیادی است؛ به عنوان مثال، مجلس دارای اختیارات نظارتی بر دولت است. در حالی که دولت اساسا برآمده از مجلس نیست و به همین دلیل ممکن است عملا در برابر قوانینی که موافق خواست و نظرش نباشد، مقاومت نموده یا از اجرای آن سرباز زند. این تضادها در عمل موجب بروز اختلال در برخی از فعالیتهای اجرایی کشور شده است. از طرف دیگر رئیس جمهور در ایران فاقد برخی اختیارات مانند فرماندهی نیروهای مسلح و یا انحلال پارلمان است که اختیارات او را در حد یک نخست وزیر کاهش داده است.

آیا نظام پارلمانی می تواند در ایران پیاده سازی شود؟

در پاسخ به این سوال به دو مساله اساسی باید اشاره کرد. در صورت حذف پست ریاست جمهوری و احیای نخست وزیری عملا نظام از شکل جمهوری به معنای کلاسیک آن خارج می شود. طبق تعاریف معمول علم سیاست جمهوری ها نظام هایی هستند که به ریاست رئیس جمهور اداره می شوند. البته همانگونه که اشاره شد بین جمهوریت و مردم سالاری لزوما این همانی وجود ندارد و چه بسا نظامی جمهوری باشد اما مردم سالار نباشد و چه بسا نظامی بدون ساختار جمهوری (مثلا مشروطه)، مردم سالار هم باشد. اما باید به این نکته اشاره کرد که می بایست در صورت چنین تدابیری، راهکارهایی برای تعریف دوباره نام نظام جمهوری اسلامی اندیشیده شود. در واقع این سوال مطرح می گردد که در شرایط جدید، رییس کشور (دولت- ملت) کیست؟ شاید یک تعریف این باشد که رییس دولت – ملت، ولایت فقیه و رهبری انقلاب می باشند که به شکل غیر مستقیم توسط مردم بوسیله خبرگان انتخاب می شوند. اما با توجه به شان فراملّی رهبری و جایگاه خاص مذهبی ایشان برخی مسائل در این تعریف نیز وجود دارد که باید توسط کارشناسان حقوقی و سیاسی تجزیه و تحلیل شود. راهکار دیگر این است که به جای نخست وزیر، رییس جمهور توسط مجلس انتخاب شود که این نکته نیز الزامات خاص خود را می طلبد.

مساله دوم این است که در نظامهای پارلمانی، تکیه بسیار بیشتری بر احزاب می شود. احزاب در این نظامها با رقابت جدی در سطح محلی و ملی برای کرسی های پارلمان تلاش می کنند و رهبر حزب و یا ائتلاف پیروز به عنوان نخست وزیر معرفی می شود. در واقع مردم پیش از انتخابات، رهبر احزاب و برنامه های احتمالی آنها را می دانند و بر این مبنا رای می دهند. در فرهنگ امروز سیاسی ایران با توجه به فرهنگ حزب ستیزی، این سوال مطرح است که مبنای رقابت در چنین مجلسی چه خواهد بود؟ به نظر می رسد به منظور پویایی نظام صرفا نمی توان به نوسازی ساختار سیاسی نظام پرداخت بلکه نوسازی فرایندها و نهادهای سیاسی و ارتقای فرهنگ سیاسی نیز باید در دستور کار باشد.

به کانال تلگرام دادنگار بپیوندید


ارسال دیدگاه